Okładka książki Jan Sas-Zubrzycki

Towarzystwo Wydawnicze "Historia Iagellonica"
Kraków 2017
ISBN 978-83-65080-63-9

Jerzy Wowczak

Jan Sas-Zubrzycki. Architekt, historyk i teoretyk architektury

Nagroda Krakowskiej Książki Miesiąca Maja 2018

O książce

Jan Sas-Zubrzycki. Architekt, historyk i teoretyk architektury

Dostęp do niepublikowanych dotąd materiałów pozwolił autorowi na ukazanie niemal pełnej chronologii życia zawodowego profesora Jana Sas-Zubrzyckiego a także wyrazistego obrazu postaci. Cennym efektem badań są zamieszczone w aneksach wykazy wszystkich dzieł architektonicznych i teoretycznych architekta. Bogaty materiał ilustracyjny – ponad 200 ilustracji zawiera reprezentatywny dla treści książki zbiór zarówno zdjęć archiwalnych jak i współczesnych obiektów projektowanych przez Zubrzyckiego. Znalazły się w książce fotografie dokumentów i rysunków, w tym szkiców projektowych wydobytych na światło przez autora z zakamarków archiwów klasztornych. Szczególnie interesujące są unikatowe zdjęcia rysunków z okresu studiów.
Postać przedstawiona jest w wielu wymiarach jako architekt, teoretyk architektury, działacz społeczny, wykładowca akademicki i wychowawca młodzieży. Przede wszystkim jako romantyk i patriota, który architekturę traktował jako sztukę symboliczną wyrażającą najważniejsze, w tym patriotyczne treści.
Wymienione i opisane w książce dzieła architektoniczne Zubrzyckiego sytuują go wśród największych polskich twórców przełomu wieku, o dorobku porównywalnym z takimi luminarzami architektury jak Teodor Talowski, Józef Pius Dziekoński, Konstanty Wojciechowski czy Sławomir Odrzywolski. Książka przedstawia teorie stylów architektonicznych tworzone przez profesora Zubrzyckiego. Nie tylko funkcjonujące od lat w obiegu naukowym styl nadwiślański i zygmuntowski, ale również ewolucję poglądów z ostatniego okresu życia architekta prowadzącą do teorii słowianofilskiej, spójnej z takimi tendencjami w sztuce II Rzeczypospolitej.
Autor przedstawił również nieznaną dotąd aktywność społeczną i zawodową architekta w strukturach zajmujących się odbudową kraju w czasie I wojny światowej i po odzyskaniu niepodległości.
Nakreślone w książce konflikty występujące w środowisku architektonicznym i konserwatorskim uzupełniają obraz epoki przełomów wieków o racje strony opozycyjnej do głównego nurtu przemian, której przedstawicielem był Jan Sas-Zubrzycki. Ukazują Zubrzyckiego jako wyrazistego obrońcę historyzmu i ewolucyjnych dróg przemian w architekturze, przeciwnika secesji i modernizmu.
Autor przedstawiając twórczą postawę tego dotychczas powszechnie uważanego za spóźnionego o jedno pokolenie architekta epoki historyzmu umożliwił czytelnikom zapoznanie się z racjami architekta. Wykazał, że Zubrzycki nie był architektem schyłku wieku historyzmu, ale aktywnym również w latach międzywojennych twórcą, wchodzącym swoimi dziełami w polemiczny dyskurs z środowiskiem architektów i konserwatorów.

źródło: http://iagellonica.com.pl

O autorze

Jerzy Wowczak (ur. 1961), architekt urodzony w Ogrodzieńcu, absolwent Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej. Doktorat uzyskał w Instytucie Historii Sztuki UJ. Autor i współautor wielu projektów budynków użyteczności publicznej, założeń parkowych i opracowań planistycznych. Laureat konkursów architektonicznych, m.in. Grand Prix „Najlepsza Przestrzeń Publiczna Województwa Śląskiego 2002” (razem z M. Dormusem, Z. Hudzikiem i E. Wowczak). W roku 2009 uhonorowany tytułem Małopolskiego Inżyniera Budownictwa. Mieszka i pracuje w Krakowie; od 1990 r. wraz z żoną Ewą prowadzi Autorską Pracownię Projektową.